Al een ruime tijd zingen we dit wereldberoemde Welshe lied. Maar wat zingen we nou eigenlijk?
In deze rubriek verdiepen we ons iedere keer in een lied uit ons repertoire, deze keer dus Calon Lân.
De versie die wij zingen wijkt een beetje af van de originele vertalingen en versies. De originele versie uit het einde van de 19e eeuw heeft meer coupletten. Wij zingen het arrangement van Edmund Walters.
Geschiedenis van Calon Lân
Calon Lân, wat letterlijk “een puur hart” betekent in het Welsh, is ontstaan in de late 19e eeuw als een christelijke hymne. De tekst is geschreven door Daniel James, een Welshe dichter en arbeider uit Treboeth bij Swansea, die bekend stond onder zijn bardische naam Gwyrosydd. Hij componeerde de woorden rond 1891, naar verluidt op de achterkant van een sigarettenpakje – een anekdote die vaak wordt verteld en symbool staat voor de eenvoudige, volkse oorsprong van het lied.
James werkte in de mijnen en staalfabrieken, en zijn poëzie weerspiegelt vaak het harde leven van de arbeidersklasse in Zuid-Wales. Hij schreef het als een gedicht, geïnspireerd door zijn christelijke geloof en verlangen naar spirituele zuiverheid. De melodie is gecomponeerd door John Hughes (1872–1914), een organist en componist uit Pontypridd. Hughes zette de tekst op muziek rond 1895-1900, en het lied werd al snel populair in Welshe kapellen en koren. De grote doorbraak kwam tijdens de Welshe Revival van 1904-1905, een massale religieuze opwekkingsbeweging geleid door figuren als Evan Roberts. Miljoenen Welshmen bekeerden zich, en Calon Lân werd een symbool van spirituele vernieuwing en collectieve zang.
Een van de bekendste en meest gebruikte arrangementen in de wereld van mannenkoren is het arrangement van de Britse componist en arrangeur Edmund Walters. Deze gebruiken wij ook.
Wie is Edmund Walters?
Edmund Walters (geboren in 1931), vaak liefkozend “Wally” genoemd, komt oorspronkelijk uit Hakin, Milford Haven in Pembrokeshire, Wales. Hij begon zijn carrière als muziekdocent in Pembrokeshire, maar verhuisde in de jaren 1960 naar Liverpool. Daar werd hij ‘principal lecturer’ en hoofd van de muziekafdeling aan het Liverpool College, een functie die hij decennia lang bekleedde. Vanaf 1968 bouwde hij een reputatie op als gerenommeerd chorus master (koorleider) en arrangeur, vooral in de wereld van mannenkoren en gemengde koren. Zijn arrangementen staan bekend om hun toegankelijkheid, warme klankkleur en doeltreffend gebruik van harmonieën die goed liggen bij Britse amateurkoren. Walters heeft talloze arrangementen gemaakt van traditionele volksliederen, kerstliederen en hymnes, waaronder werken als “Bonny Bobby Shafto”, “The Infant King” en diverse andere Welshe en Engelse traditionals.
Zijn Calon Lân-arrangement
Het arrangement van Edmund Walters voor mannenkoor (meestal TTBB – tenor 1, tenor 2, bariton, bas) en piano verscheen officieel rond 1997.
Wat dit arrangement zo populair maakt bij mannenkoren:
- Het behoudt de eenvoud en oprechtheid van de originele melodie van John Hughes.
- Het voegt rijkere, warme harmonieën toe die typisch zijn voor de traditie van mannenkoren.
- De opbouw is dramatisch maar nooit overdreven: het begint vaak ingetogen en bouwt op naar krachtige refreinen.
- Het is technisch goed te doen voor goede amateurkoren, maar klinkt toch zeer indrukwekkend.
Je hoort deze versie regelmatig terug bij bekende koren als Gresley Male Voice Choir, Treorchy Male Choir, Dalston Male Voice Choir, Only Boys Aloud en natuurlijk het Landgraafs Mannenkoor! Op YouTube en in concertopnames is de Walters-versie een van de meest uitgevoerde varianten van Calon Lân bij mannenkoren. Interessant detail: in sommige koorforums (zoals groepen voor Britse male voice choirs) vragen dirigenten soms expliciet naar arrangementen van Calon Lân die niet van Edmund Walters zijn, omdat zijn versie zó dominant aanwezig is in het repertoire.
Waarom blijft Calon Lân zo populair?
De tekst van Calon Lân spreekt een universele wens uit: liever een eerlijk en zuiver hart dan rijkdom of uiterlijke schijn. In combinatie met de eenvoudige, maar krachtige melodie van John Hughes en het warme arrangement van Edmund Walters, raakt het lied mensen nog steeds diep – of het nu klinkt in een kleine kapel in Wales, tijdens een sportwedstrijd, bij een begrafenis, bruiloft of gewoon in een concertzaal in Landgraaf…
Vertaling van het complete lied:
| Couplet 1 Nid wy’n gofyn bywyd moethus, Aur y byd na’i berlau mân: Gofyn wyf am galon hapus, Calon onest, calon lân. Refrein Calon lân yn llawn daioni, Tecach yw na’r lili dlos: Dim ond calon lân all ganu Canu’r dydd a chanu’r nos. Couplet 2 Pe gallwn gwmpasu’r byd, Ceisio aur a pherlau mân, Ni fyddai’n gwneud dim gwell na hyn: Calon lân, calon lân. Refrein Couplet 3 Hwyfryd yw fy meddwl, pan Gofiaf am fy nghalon lân; Golud calon lân, rinweddol, Yn dwyn bythol elw fydd. Refrein Couplet 4 Ar i Dduw, er mwyn fy Ngheidwad, Roddi i mi galon lân. Refrein Calon lân yn llawn daioni, Tecach yw na’r lili dlos: Dim ond calon lân all ganu Canu’r dydd a chanu’r nos. | Couplet 1 Ik vraag niet om een leven vol luxe, Goud van de wereld of zijn kleine parels: Ik vraag om een gelukkig hart, Een oprecht hart, een puur hart. Refrein Een puur hart vol goedheid, Is schoner dan de mooiste lelie: Alleen een puur hart kan zingen, Zingen overdag en zingen ’s nachts. Couplet 2 Al kon ik de hele wereld omspannen, Goud zoeken en kleine parels, Het zou niets beters opleveren dan dit: Een puur hart, een puur hart. Refrein Couplet 3 Vreugdevol is mijn geest, wanneer Ik denk aan mijn pure hart; De rijkdom van een puur hart, deugdzaam, Brengt eeuwig voordeel mee. Refrein Couplet 4 Dat God, omwille van mijn Verlosser, Mij een puur hart moge geven. Refrein Een puur hart vol goedheid, Is schoner dan de mooiste lelie: Alleen een puur hart kan zingen, Zingen overdag en zingen ’s nachts. |
